2100’e üç yol
IPCC’nin üç emisyon yolunda Kemerburgaz’ın canlılarını neler bekliyor? Isınma, kuraklık ve göç yollarındaki değişim hangi türleri buraya getirir, hangilerini uzaklaştırır?
Akdeniz havzasında bu ne demek
- Yaz ısınması küresel yıllık ortalamadan yaklaşık %50 daha hızlı.
- Yağış, senaryoya göre çoğu yerde %4–22 azalabilir.
Yanan orman alanındaki artış, ısınma düzeyine göre
IPCC bu tabloda 3 °C’nin üstü için ayrı bir aralık vermiyor.
Kemerburgaz için okuma
Dört durum ne anlama geliyor
Sayılar seçili senaryo için geçerlidir.Aşağıdaki tabloda her tür dört durumdan biriyle işaretlendi. Bu durumlar bir türün iyi ya da kötü olduğunu değil, ısınan bir iklimde Kemerburgaz’ın o tür için ne kadar yaşanabilir kalacağını anlatır.
Defterdeki 22 tür, üç senaryoda
Tablodaki her satır bir türü, her sütun bir senaryoyu gösterir. Bir satıra tıkladığınızda o türün üç senaryoda neden böyle bir yol izlediğini ve bu değerlendirmenin hangi kaynağa dayandığını okuyabilirsiniz.
Taslak sınıflandırma. Türlerin ekolojisine ve aşağıdaki kaynaklara dayanan nitel bir ön değerlendirme; yayından önce tür tür kaynakla doğrulanacak.Yerel kayıp yok oluş demek değil: Kemerburgaz’dan çekilen bir tür başka yerde yaşamayı sürdürebilir.
Göç yolunda neler değişiyor
Göçmen bir kuş için tehlike yalnız buradaki yaz değildir; yolun tamamı önemlidir. Kışladığı yer, geçtiği çöl ve vardığında bulduğu besin aynı anda değişiyor.
Kaynaklar
- IPCC AR6 WGI, Politika Yapıcılar için Özet, Tablo SPM.1 (2021) ↗
- IPCC AR6 WGII, Cross-Chapter Paper 4: Mediterranean Region (2022) ↗
- Abolafya, Onmuş, Şekercioğlu ve Bilgin (2013), PLOS ONE: Türkiye’nin yaygın ötücü kuşları ve iklim senaryoları ↗
- eBird: Arıkuşları Avrupa’da kuzeye yayılıyor ↗
- Cunze ve ark. (2022), Ecology and Evolution: çakalın Balkanlar’dan batıya yayılması ↗
- Kırlangıcın Afrika’daki kışlak alanının kuzeye kayması (Ambrosini ve ark.) ↗
- Dagtekin ve ark. (2020), PLOS ONE: Doğu kayınının geçmiş, bugünkü ve gelecekteki dağılımı ↗
- Koç (2025), The Science of Nature: Türkiye’de Doğu kayını ve iklim değişikliği ↗
- Lehikoinen ve ark. (2021), Journal of Animal Ecology: kış kuş toplulukları iklimi daha hızlı izliyor ↗
- PLOS ONE (2019): Tosbağa yoğunluğu yangın sonrası düşüyor ↗
- Newsweek (2022): İspanya sıcak dalgasında ebabil yavruları ↗
- [Eksik: Galanthus plicatus IUCN kaydı; kertenkele, arı şahini, sarıasma, kirpi ve kaplumbağa türleri için tür bazında kaynak]